به وبلاگ جهانگرد ایرونی خوش آمدید

اهميت رنگ و نقش آن بعد از اسلام همچنان مورد توجه بوده است. و اين فن مانند قبل از اسلام رونق داشته و به‌تدريج کامل‌تر شده است. گرچه نفوذ و تمدن آسيا و اروپا نقش اساسى در يادگيرى ايرانيان از هنرهاى مربوط به رنگ وجود داشته، اما اين دانش با ذوق و استعداد ايرانى به‌صورت دانشى سنتى و فرهنگ سنتى سينه به سينه منتقل شده و حفظ گرديده و دستخوش تحوّل گرديده است. پس از حملهٔ مغول به ايران و حکومت تيموريان فعاليت رنگرزى متوقف گرديد؛ اما در اواخر اين دوران، رونق اوليه به‌دست آمد و بعد در آغاز دوران صفويه به اوج درخشش و عظمت رسيد. عناصرى که ايرانيان در رنگرزى و رنگ‌آميزى بکار مى‌برده‌اند، گِل يا خاک‌رس، زاج، روناس، نيل، و صمغ حاصل از درختان و پوست و ميوه درختان مانند گردو و انار، کاه، حنا، برگ مو و عصاره ليمو و نظاير اين‌ها بوده است که در حال حاضر نيز بکار مى‌رود که به رنگ‌هاى طبيعى شهرت دارند. در قرن‌هاى دهم و يازدهم هجرى و نيز در گوشه و کنار جهان، فرش‌هايى وجود دارد که شاهکار مسلم فن طراحى و رنگ‌آميزى و رنگرزى ايرانيان است. از قرن دوازدهم تا پايان قرن سيزدهم هجري، يکى از درخشان‌ترين ادوار در هنر رنگ و قلمکار براى ايران بوده است. نقش زدن بر پارچه به‌و‌سيله قالب از همان زمان آغاز گرديد. و بزرگان و توانگران جامه‌هاى قلمکار فاخر مى‌پوشيده‌اند. يراق و زيور اسب‌ها رنگين بوده و خيمه و خرگاه از پارچه پرنقش و جالب بوده است. بکار بردن پرده، پوشاندن ديوار با پارچه‌هاى قلمکار، ساختن طاق‌نصرت‌ها و گذرگاه‌ها با پارچه‌هاى رنگين و زيبا، زيراندازهاى قلمکار و سجاده، روميزي، بقچه نوعروسان و زنان، همه و همه نمونه‌هايى از مهارت هنرمندان ايرانى در صنعت رنگ و نقاشى و چپ پارچه است. در کارگاه قلمکارسازى رنگ‌هاى طبيعى بکار مى‌رفته، که گياهى بوده است. در صنايع رنگرزى پوست تا قرن نوزده ميلادي، پوست‌هاى گوسفندان با رنگ‌هاى گياهى و به رنگ‌هاى زرد شفاف، قرمز و بنفش، رنگ مى‌شده. دربارهٔ رنگ کردن کاغذ، در رسالهٔ مدادالخطوط ميرعلى هروى و رسالهٔ صراط‌السطور سخن به ميان آمده و از بکار بردن دوده و صمغ عربي، مازو، حنا، برگ مورد، نشا درو زعفران ذکر شده است و در ساختن شنجرف از زاج و گل ختمي، موى سر، سبوس، برنج، گوگرد، سيماب، کبريت، آب‌انار، سريشم، سرکه انگور، آب ماست، دوغ، صمغ که همه مواد طبيعى است نام برده شده است.